OINARRIAK 8 / BÁSICO 8
Aditzak, ahaleran / Verbos en modo potencial

| Atal honetan gaiari buruzko zenbait gramatika-ezaugarri aztertuko ditugu. | En este apartado analizaremos diversos aspectos gramaticales relacionados con el tema. |
.
.
Bizi naiteke telefono mugikorrik gabe?

¿Puedo vivir sin teléfono móvil?
.
Ikusi bideoa, landu lexikoa koadernoan eta egin ariketak / Mira el video, trabaja el léxico en el cuaderno y haz los ejercicios
.
.
![]()
Aditzak ahaleran / Verbos en modo potencial
.
![]()
(Zu) joan zaitezke pasieran ibiltzera, telefonoa etxean utzita.

.

.
.
Nor tankerako aditz laguntzaileak / Verbos auxiliares de tipo NOR
.
.
Audioak dituen irudia / Imagen con audios
.
|
Bai, gaur pasieran joan naiteke. Ez, gaur ez naiteke pasieran joan. Bai, atzo pasieran joan nintekeen, baina ez nintzen joan. Ez, atzo ez nintekeen joan pasieran. |
.
.
Nork tankerako aditz laguntzaileak / Verbos auxiliares de tipo NORK
.

.
Audioak dituen irudia / Imagen con audios
..
.
|
Lasai asko jan dezaket nik kiloko txuleta bat. Puedo comer tranquilamente una chuleta de kilo. .
Ba, nik bizpahiru jan ditzaket, arazorik gabe. Pues yo puedo comer dos o tres, sin problemas. |
.
.
![]()
.
AHAL
.
|
Puedo ir a casa andando, pero prefiero que me lleves en coche. |
Podemos tomar otro trago, si tú quieres. |
.
|
1) Baiezko posibilitatea edo aukera azaltzeko erabiltzen dugu AHAL forma. 2) Ordena hauxe izaten da: aditza + ahal + aditz laguntzailea 3) Aditz laguntzailea izaten da aditz nagusiak eraman ohi duena: joan naiz > joaten ahal naiz hartu dugu > hartzen ahal dugu 4) Ekintza burutugabea adierazteko aditz nagusiak bi forma har ditzake: joaten ahal naiz / joan ahal naiz = puedo ir *Baina tradizioan gehienbat joaten / hartzen / egiten /ibiltzen... bezalakoak erabili izan dira. |
1) Utilizamos la forma AHAL para exponer una posibilidad u ocasión afirmativa. 2) El orden es el siguiente: verbo + ahal + verbo auxiliar 3) El verbo auxiliar es el que corresponde al principal: joan naiz > joan ahal naiz hartu dugu > hartu ahal dugu 4) El verbo principal para expresar la acción imperfecta puede adoptar dos formas: joaten ahal naiz / joan ahal naiz = puedo ir hartzen ahal dugu / hartu ahal dugu = podemos tomar *Pero tradicionalmente se han utilizado, sobre todo, las formas del tipo joaten / hartzen / egiten/ ibiltzen... |

Nola egiten ahal diogu aurre mendekotasun horri? ¿Cómo le podemos hacer frente...?
.
|
Bestalde, IZAN aditz partizipioa tartekatzen dugu beste aditz aspektu batzuk adierazteko. Irakurri, adibidez, adibide hauek: |
Por otro lado, intercalamos el participio verbal IZAN para indicar otros aspectos verbales. Lee, por ejemplo, los siguientes ejemplos:
|
|
joaten ahal izan naiz (joan ahal izan naiz) erosten ahal izan du (erosi ahal izan du) joan ahal izango da erosi ahal izango du |
he podido ir ha podido comprar podrá ir podrá comprar |
.
.
![]()
.
EZIN
Audioak dituen irudia / Imagen con audios
.
.
|
1) Ezezkoa adierazteko EZIN partikula erabiltzen da. 2) Hauxe da ordena: ezin + aditz laguntzailea + aditz nagusia 3) Aditz laguntzailea izaten da aditz nagusiak eraman ohi duena: ezin dut gehiago tiratu. ezin naiz joan pasieran ibiltzera. ezin izan genuen irabazi futbol partida. (no pudimo ganar...) ezin izango naiz etorri. (no podré venir) |
1) Para expresar la imposibilidad se utiliza la partícula EZIN. 2) El orden es el siguiente: ezin + verbo auxiliar + verbo principal c) El verbo auxiliar es el que corresponde al principal: ezin dut gehiago tiratu. ezin naiz joan pasieran ibiltzera. ezin izan genuen irabazi futbol partida. (no pudimos ganar...) ezin izango naiz etorri. (no podré venir) |
.

Gidatu behar baduzu, ezin duzu pilularik hartu.
Si vas a conducir, no puedes tomar píldoras.
.
.
Ezintasuna edo debekuak adierazteko... / Para expresar la incapacidad o las prohibiciones...

Ezin da... / No se puede...
.
![]()
Entzun audioak eta landu koadernoa / Escucha los audios y trabaja el cuaderno
.
.
![]()
Ote / Acaso, quizás, tal vez, si
.

Zein ote da egokiena?
¿Cuál es la más adecuada?
.
.
Zalantza adierazteko... / Para expresar duda, incertidumbre...
.
![]()
Noiz erabiltzen da OTE partikula? / ¿Cuándo se utiliza la partícula OTE?
.
|
Batez ere galderetan eta zehar-galderetan erabiltzen da. Adibidez, irudi honetan galdera hutsak agertzen dira, zalantza kutsu gabekorik. Baina audioan zehar-galdera bihurtu dira galdera horiek, eta zalantza kutsua eransteko OTE partikula erabiltzen du hiztunak. |
Sobre todo se utiliza en preguntas e interrogativas indirectas. Por ejemplo, en esta imagen aparecen preguntas sin ningún rastro de duda. Pero en el audio estas preguntas se han convertido en interrogativas indirectas, y para añadir un tono de duda el hablante utiliza la partícula OTE. |
.
![]()
Entzun audioa eta landu koadernoa / Escucha el audio y trabaja el cuaderno
.
|
Haurdunaldian kirola egin ote daitekeen galderaren aurrean, adituek diote kontuan izan behar dela haurdun gelditu aurretik emakume hori kirolaria ote zen. Ariketa fisikoa egiteko ohiturarik ba ote zuen. |
![]() |
Ante la pregunta de si se puede hacer deporte durante el embarazo, los expertos dicen que hay que tener en cuenta si esta mujer era deportista antes de quedarse embarazada. (Tal vez) Si tenía costumbre de hacer ejercicio. |
.
.
![]()
Non kokatzen da OTE partikula? / ¿Dónde se coloca la partícula OTE?
.

.
.
|
Aditz laguntzailearen edo trinkoaren ezkerreko aldean kokatzen da OTE partikula. |
La partícula OTE se coloca siempre a la izquierda de los verbos auxiliares o sintéticos. |
.
.
![]()
Entzun audioa eta landu koadernoa / Escucha el audio y trabaja el cuaderno





